پادکست هشیوار

آیا ماشین‌ها روزی آگاه می‌شوند؟ | معمای ذهن و هوش مصنوعی در گفتگو با دکتر فرید مسرور

458 views · 4h ago · 2:03:04

چرا فعالیت میلیاردها نورون در یک سیستم فیزیکی، ما را صاحب «تجربه درونی» می‌کند؟ وقتی رنگ قرمز را می‌بینیم یا دردی را حس می‌کنیم، ماجرا فراتر از یک پردازش ساده‌ی عصبی است؛ ما با یک «کیفیت ذهنی» (کوآلیا) طرف هستیم که از منظر اول‌شخص احساسش می‌کنیم. در این اپیزود از پادکست هشیوار، مهدی شفا سراغ یکی از عمیق‌ترین و جذاب‌ترین پرسش‌های علم و فلسفه رفته؛ «مسئله سخت آگاهی» و چگونگی رابطه ذهن و دنیای فیزیکی، آن هم در گفتگویی صریح و عمیق با دکتر فرید مسرور.

Topics: مقدمه: معمای تجربه ذهنی و راز ارتباط ذهن و ماده · آشنایی با دکتر فرید مسرور و مسیر جذاب زندگی علمی ایشان · از پزشکی دانشگاه تهران تا نشستن پای درس دیوید چالمرز در آریزونا و هاروارد · آگاهی چیست؟ مرز بین شناخت، توجه و کیفیت حسی (Qualia) · علم و تبیین آگاهی؛ از نظریه اطلاعات یکپارچه تا فضای کاری جهانی · چرا علوم تجربی فقط ساختار و دینامیک را توضیح می‌دهند؟ (نگاه راسل و زامبی فلسفی)

شعر فارسی |بیداری یا خواب خرد نقاد-قسمت چهارم با کیارش آرامش،مریم جعفری آذرمانی و وریا امیری

2.1K views · 3d ago · 1:54:26

آیا شعر معاصر فارسی به رشد «خرد نقاد» و عقلانیت مستقل در جامعه ایران کمک کرده یا خود به ابزاری برای بازتولید ایدئولوژی‌ها، معنویت‌گراییِ رمانتیک و جزم‌اندیشی تبدیل شده است؟ در چهارمین و آخرین جلسه از مجموعه گفتگوهای کاوشگرانه «پادکست هشیوار» پیرامون نسبت شعر، ادبیات فارسی و تفکر نقاد، به میزبانی مهدی شفا، مسیر تحول اندیشه ایرانی را از انقلاب مشروطه تا دوران معاصر و پس از انقلاب ۵۷ کالبدشکافی می‌کنیم.

Topics: مقدمه میزبان (مهدی شفا) و طرح موضوع · جمع‌بندی دکتر آرامش؛ خرد نقاد از کلاسیک تا انقلاب ۵۷ · دیدگاه دکتر جعفری آذرمانی؛ شعر مشروطه و جایگاه غزل · تحلیل وریا امیری؛ تفاوت شعر و نظم و اهمیت نیما یوشیج · تحول غزل معاصر پس از دهه هفتاد و جایگاه حسین منزوی · مبانی نظری پیدایش شعر نو و شکستن تقارن سنتی

ایران در آستانه آینده | گفت‌وگوی زنده با زئوس خدای خدایان

8.5K views · 4d ago · 1:34:09

ایران در آستانه آینده | گفت‌وگوی زنده با زئوس خدای خدایان در این قسمت از پادکست هشیوار، دکتر مهدی شفا، پژوهشگر زیست‌شناسی و ژنتیک و مترجم آثار علمی و فلسفی، میزبان «زئوس»، از چهره‌های شناخته‌شده فضای مجازی فارسی‌زبان در حوزه نقد دین، خرافات و مباحث علمی و فلسفی و تولیدکننده مجموعه «من زئوس هستم»، خواهد بود.

نقد جبرگرایی و آزمایش لیبت؛ چگونه «آگاهی» اراده آزاد را ممکن می‌کند؟ | دکتر اشکان فرهادی

3.7K views · 6d ago · 1:41:44

آیا انسان واقعاً دارای اراده آزاد است یا تمام انتخاب‌های ما نتیجه‌ی از پیش تعیین‌شده‌ی ژن‌ها، ساختار مغز، تجربیات گذشته و محیط پیرامون ماست؟ اگر اختیار انسان یک توهم باشد، چه بر سر مسئولیت اخلاقی، عدالت کیفری، نظام پاداش و مجازات و از همه مهم‌تر «معنای زندگی» می‌آید؟

Topics: مقدمه؛ آیا اراده آزاد داریم؟ · معرفی مهمان و نظریه اختیارگرایی فیزیکی · اراده آزاد در برابر آزادی عمل · نقد جبرگرایی رابرت ساپولسکی · تقدیر، کارما و سرنوشت در فرهنگ‌ها · نقد سازگارگرایی و اراده آزاد

آیا علم و طبیعت گرایی ما را از فرض وجود خدا بی‌نیاز کرده است؟ | گفتگو با زئوس (من زئوس هستم)

20K views · 1w ago · 1:07:29

آیا با پیشرفت علم و تبیین‌های طبیعی، دیگر برای فهم و توضیح جهان نیازی به فرض وجود خدا داریم؟ یا اینکه خدا اساساً پاسخی به نوع دیگری از پرسش‌هاست که علم قرار نیست به آن‌ها پاسخ دهد؟ و پیش از همهٔ این‌ها، وقتی از «خدا» صحبت می‌کنیم، دقیقاً دربارهٔ چه مفهومی حرف می‌زنیم؟ خدای شخص‌وار و مداخله‌گر ادیان ابراهیمی، خالقی که جهان را آغاز کرده اما در آن مداخله نمی‌کند (خدای دئیستی)، و یا خدای اسپینوزا و بنیاد هستی؟

Topics: گزیده گفتگو و پیش‌درآمد · مقدمه و طرح مسئله: آیا علم ما را از فرض خدا بی‌نیاز کرده است؟ · معرفی و ورود مهمان برنامه (زئوس) · پیشینه شخصی و دوران مذهبی بودن در کودکی و نوجوانی · آغاز شک و تردیدها؛ تأثیر صحبت‌های عبدالکریم سروش و مسیر تحول فکری · نقش آثار ریچارد داوکینز در گذار به خداناباوری

مغز ایدئولوژی زده و اخلاقی شدن خشونت | گفتگو با خانم سپیده سادات طباطبایی و دکتر حسین قاضی‌زاده

2.6K views · 1w ago · 1:20:33

ایدئولوژی با مغز انسان چه می‌کند؟ | عصب‌شناسی تعصب، ابتذال شر و اخلاقی شدن خشونت چگونه یک انسان عادی و قانون‌مدار می‌تواند به عامل خشونت تبدیل شود و عمل خود را نه یک جرم، بلکه یک «ضرورت اخلاقی» بداند؟ در این قسمت از «هوشیوار»، در تقاطع علوم اعصاب، فلسفه اخلاق و حقوق کیفری، به بررسی پدیده «مغز ایدئولوژی‌زده» و «اخلاقی شدن خشونت» پرداخته‌ایم.

Topics: پیش‌درآمد و مقدمه: از اراده آزاد تا کتاب «مغز ایدئولوژی‌زده» · تفاوت رویکرد علم و ایدئولوژی در مواجهه با ابهام · پنج سازوکار اصلی «اخلاقی شدن خشونت» · تأثیر بحران‌ها و فشارهای محیطی بر مدارهای مغزی و رادیکالیسم · علوم اعصاب و اخلاق (Neuroethics): قشر پیش‌پیشانی، اکسی‌توسین و انسان‌زدایی · جبر زیستی در جرم‌شناسی و چالش‌های نقشه‌برداری مغزی در دادگاه

میراث دن خوان برای امروز: نقد و بررسی شمنیسم تولتک | با دکتر محمد مهدی اردبیلی و فرشید محمدی

25K views · 1w ago · 4:06:54

میراث دون خوان برای امروز؛ بررسی فلسفی و انتقادی شمنیسم تولتک و آثار کارلوس کاستاندا در این قسمت از پادکست هشیوار به نقد و بررسی فلسفی، معرفت‌شناختی و تجربی «شمنیسم تولتک (ناوالیسم) و آموزه‌های دون خوان» می‌پردازیم. در این گفت‌وگو مفاهیمی چون گشایش ادراک، پیوندگاه، تونال و ناوال، ایدهٔ جنگاور، توقف گفت‌وگوی درونی، رویابینی آگاهانه (خواب شفاف)، نقد مصرف روان‌گردان‌ها (گیاهان اقتدار) و نسبت این تجارب با علوم اعصاب، فیزیکالیسم و «مسئلهٔ دشوار آگاهی» کاویده می‌شود.

Topics: مقدمهٔ دکتر مهدی شفا و معرفی مهمانان · دکتر اردبیلی: مواجهه با سنت تولتک و تاریخچهٔ ترجمهٔ کاستاندا در ایران · نقدهای هشت‌گانه بر میراث دون خوان، کاستاندا و هواداران · تمایز «دیدن» و «جادوگری» و جهان‌بینی فلسفی دون خوان (پیوندگاه، تونال و ناوال) · شاخصه‌های «جنگاور»: مسئولیت رادیکال، نقد خودمهم‌بینی، اقتصاد انرژی و جایگاه زنان · تکنیک‌های شمنی: مرور دوباره، رویابینی، کمین و شکار و خاموش کردن ذهن

توهم اراده آزاد؛ اگر اختیار نداریم، تکلیف اخلاق و عدالت چه می‌شود؟ | گرگ کروسو «با زیرنویس فارسی»

1.7K views · 2w ago · 1:44:04

آیا «اراده آزاد» (Free Will) تنها یک توهم است؟ اگر اعمال ما در نهایت محصول عواملی خارج از کنترل ما (از ژنتیک و شیمی مغز تا محیط و شانس) باشد، تکلیف مسئولیت اخلاقی، عدالت کیفری و معنای زندگی چه می‌شود؟ آیا می‌توان با عبور از فرهنگ سرزنش و انتقام، جامعه‌ای عادلانه‌تر ساخت؟

Topics: پیش‌درآمد: آیا اراده آزاد یک توهم است؟ · معرفی پروفسور گرگ کروسو، عباس سیدین و موضوع گفتگو · تعریف اراده آزاد و تفاوت شک‌گرایی با سازگارگرایی و اختیارگرایی · دلایل علمی و فلسفی شک‌گرایی: علوم اعصاب، جبرگرایی، کوانتوم و شانس · تفکیک مفاهیم «عاملیت»، «خودآگاهی» و «اراده آزاد» · استحقاق بنیادین، نقد مجازات تلافی‌جویانه و مثال کانت

قومیت و قوم‌گرایی در تاریخ ایران | گفتگو با استاد احسان هوشمند

3.8K views · 2w ago · 1:55:37

در این قسمت از پادکست هوشیوار، میزبان استاد احسان هوشمند هستیم تا به کالبدشکافی علمی و انتقادی مفاهیم «قوم»، «قومیت» و «قوم‌گرایی» در بستر تاریخ و جامعه‌شناسی ایران بپردازیم. آیا جامعهٔ ایران در درازنای تاریخ ساختاری قوم‌پایه داشته است یا شهرپایه؟ ریشه‌های تاریخی درهم‌تنیدگی ایرانیان کجاست و چرا سیاست‌هایی چون بومی‌گزینی دانشگاه‌ها به انسجام ملی آسیب رسانده‌اند؟

Topics: مقدمه و معرفی موضوع، رویکرد پادکست هوشیوار و مهمان برنامه · فقر نظری و غفلت نهاد دانشگاه و علوم انسانی از مسائل هویتی و قومی · دانشگاه‌های چپ‌زده، شکل‌گیری گروه‌های چریکی و پیامدهای آن · ناآگاهی تاریخی نسبت به وقایع فرقه دموکرات آذربایجان و جمهوری مهاباد · خلاء قدرت پس از بهمن ۵۷ و آغاز درگیری‌های مسلحانه در مناطق مرزی · روایت عینی استاد هوشمند از خشونت‌های آغاز انقلاب در کردستان

خوب زیستن بدون اراده آزاد

1.8K views · 2w ago · 1:57:14

شعر فارسی |بیداری یا خواب خرد نقاد-قسمت سوم با کیارش آرامش،سروش دباغ،مریم جعفری آذرمانی و وریا امیری

4.3K views · 2w ago · 1:48:35

در سومین جلسه از مجموعه گفتگوهای «خرد نقاد و شعر و ادبیات فارسی» در کانال هوشیوار، نسبت میراث شعری ایران با عقلانیت انتقادی، مدرنیته و تحولات دوران معاصر بررسی می‌شود. در این نشست، گذار شعر از دربار به جامعه، زایش مفاهیمی چون آزادی، قانون و شهروندی در عصر مشروطه، دگرگونی تصویر زن و معشوق در ادب پارسی، و نسبت دیالکتیکی شعر با اگزیستانسیالیسم و فلسفه به بوته نقد گذاشته شده است.

Topics: مقدمه و طرح مسئله: نسبت شعر فارسی با استدلال و خرد نقاد · معرفی نشست سوم و مهمانان برنامه · مدرنیته و دو کلان‌پروژه تجدد: از مشروطه تا ۵۷ (دکتر کیارش آرامش) · نقد انگاره انحطاط و بازخوانی رسالت شاعر (دکتر مریم جعفری آذرمانی) · تداوم یا گسست در سنت و رگه‌های اگزیستانسیال شعر (دکتر سروش دباغ) · تحول بنیادین مشروطه: از رعیت به شهروند و رسانگی شعر (وریا امیری)